تبلیغات
كلیما الوار - شناخت شهرستان اندیمشك
كلیما الوار
نام علی(ع) عدالت* راه علی(ع) سعادت* عشق علی(ع) شهادت* ذكر علی(ع) عبادت

آرشیو

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

شناخت شهرستان اندیمشك


اندیمشک نام شهری است در جنوب غربی ایران در شمال خوزستان و نزدیک دامنه‌های زاگرس،که شمال به استان لرستان، از غرب به استان ایلام، از جنوب به شهر شوش و از شرق و جنوب شرقی به شهر دزفول محدود می‌شود. طول جغرافیایی اندیمشک در شمال ۴۸ درجه و ۲۲ دقیقه خاوری نسبت به نصف النهار گرینویچ و عرض آن ۳۲ درجه و ۲۹ دقیقه شمالی نسبت به اخط استوا و مسافت ۷۳۰ کیلومتر جاده آسفالته تا تهران است. آب و هوای اندیمشک در تابستان گرم و مرطوب (نمناک) در زمستان سرد و خشک، دمای هوای آن در بالاترین روزهای گرم ۵۰ بالای صفر و در پایین‌ترین درجه روزهای سرد ۳ زیر صفر می‌باشد.بنابر آمار سال ۱۳۸۵جمعیت اندیمشک،بالغ بر۱۸۰۰۰۰نفر است.بیش از هشتاد درصد مردم اندیمشک از قوم لُر و بختیاری می‌باشند که بازماندگان اقوام باستانی نژاد آریایی هستند که یک قرن پیش به تدریج از کوهستان‌های زاگرس به شهر اندیمشک کوچ کرده‌اند. مردم اندیمشک به شجاعت، غیرت، مهربانی، میهن پرستی و مهمان نوازی مشهورند و بیشتر به گویش لری و بختیاری که یکی از گویش‌های خانواده فارسی و برگرفته از زبان پهلوی پارسی باستان و از زبانهای خانواده بزرگ هند و اروپایی (آریایی) می‌باشد سخن می‌گویند. شهرستان اندیمشک دارای موقعیت استراتژیک و ویژه، زمین‌های خوب کشاورزی، معادن نفت، گاز، سیلیس، گچ، ماسه، آهک و سنگ آهن و جاده ترانزیتی آسفالته و خط راه آهن سراسری اندیمشک به تهران که خوزستان را به مرکز و شمال شرقی ایران پیوند می‌دهد. سدهای بزرگ و جهانی مانند سد دز در فاصله بیست کیلومتری شمال شرقی شهر و سد کرخه در فاصله بیست و دو کیلومتری غرب اندیمشک که بر ارزش این شهرستان افزوده‌اند و بخش بزرگی از نیروی برق کشور و نیز آبیاری زمینهای این شهر و شمال خوزستان را تأمین می‌کند.

اندیمشک دارای بیش از ۲۳۰ هزار هکتار زمین است و ۲۲۹ هزار هکتار آن آبی و هزار هکتار آن دیمی هستند. فراوردهای کشاورزی اندیمشک گندم، ذرت، چغندر، کنجد، ماش، لوبیا، سیب زمینی، گوجه، سبزی و دیگر فراوردهای کشاورزی می‌باشد. سه رودخانه در خاک اندیمشک جاری است. رودخانه کرخه در فاصله ۲۲ کیلومتری غرب شهر، که سد کرخه برروی آن ساخته شده، رودخانه سزار (سددز) که در فاصله ۲۰ کیلومتری شمال شرقی اندیمشک که سد دز را برروی آن ساخته‌اند و رودخانه فصلی بالارود که در جهت شمال غربی به فاصله ۳ کیلومتری نزدیک به خود شهر جاری است که با ساخته شدن سد بالا رود در سرچشمه‌ها و تلاقی‌های آن رودخانه بالارود نیز بصورت دایم در شهر اندیمشک جریان پیدا خواهد کرد. بلندای شهر اندیمشک از سطح دریا ۸۵ تا ۱۵۰ متر است که در قسمت‌های شمالی تر این بلندی‌ها افزایش پیدا می‌کند.

یافته‌ها و نشانه‌های زندگی مردمان پیش از تاریخ، دوران پارینه سنگی، میانه سنگی، نوسنگی و سپس کوچ نشینی و روستانشینی نخستین و آغاز دوران تاریخی و شهرنشینی عیلامی‌ها ۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش نمایانگر و بیانگر پیشینه بسیار کهن این سرزمین است. یافته‌های زندگی غارنشینی ۲۰۰۰۰ ساله در کوه تنگوان، یافته‌های اردوگاه روستایی یا کوچ نشینی ۸۰۰۰ ساله در تپه توله‌ای یافته‌های زندگی شهری و روستایی ۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰ ساله دوره عیلامی‌ها در شمال دشت سوزیانا (اندیمشک امروزی در شمال خوزستان) تپه‌های تاریخی عیلامی و پارتی سنجر، شهر و ایوان کرخه (پای پل کرخه) در بخش مرکزی شهرستان اندیمشک، زیستگاهها و گذرگاههای قوم کاسیان (از اقوام هند و اروپایی کهن زاگرس) در دره‌ها و کوهستانهای بالا گریوه بخش الوار در شمال اندیمشک و سپس دوره هخامنشیان پارسی و ورود آنان به خوزستان و این مناطق و ساخت راه شاهی و گذرگاهی از خوزستان به سرزمین کاسیان زاگرس (لرستان)، ساخت اردوگاه اسیران یونانی بنام اری‌ترین یا اردریکا (محل کنونی دهستان قیلاب) در همسایگی کاسیان زاگرس و ساخت دژها، دیدبانی‌های بین راهی، همچنین یافت آثار سلوکیان یونانی و اشکانیان پارتی در تپه سنجر، ایوان و شهر کرخه، شهر لور و سپس روی کار آمدن ساسانیان پارسی و آغاز دوران طلایی تاریخ اندیمشک باستان بدست شاهنشاهی ساسانیان پارسی، که بیش از پیش در ساخت و ساز و آبادانی، اقتصادی، سیاسی و نظامی آن کوشش کرده‌اند. بارزترین آثار دوران ساسانیان؛ شهر اندامش (اندیمشک)، پل ساسانی بالارود شمالی، شهر و پل چین زال و سازماندهی و گسترش و درخشش شهرهای لور شهر و ایوان کرخه (پای پل) و راه شاهی را می‌توان نام برد.

پیرامون نام اندیمشک و فلسفه نامگذاری آن خوب است بدانید که نام اندامش یا اندیمشک یک واژه پهلوی پارسی به شمار می‌رود که نخستین بار در تاریخ، از طریق متون ارمنی و سُریانی بدست آمده. استخری جغرافی دان سده چهارم هجری (برابر با سده دهم میلادی) در کتاب مسالک و ممالک از این شهر باستانی بنام اندامش یاد کرده و فاصله شهر اندامش تا شهر لور را دو فرسنگ (۱۲ کیلومتر) و فاصله پل اندامش تا جندی شاپور را نیز دو فرسنگ نوشته‌است.

ابن حوقل نیز که در سده چهارم هجری می‌زیسته و بیشتر نوشته‌هایش را از استخری ربوده؛[۱] . در کتاب صورت الارض به شهر اندامش اشاره نموده، پس از او حمدالله مستوفی مورخ نیمه سده هشتم هجری (برابر با سده سیزدهم میلادی) در کتاب نزهت القلوب نام این شهر را اندامش و اندیمشک نوشته‌است .

به هرسان، نام اندیمشک برگرفته از نام باستانی اندامش یا اندیمشک است که در روزگار ساسانیان همزمان با پادشاهی شاپور یکم ساسانی در کناره‌های خاوری و باختری رود دز؛ شهر کوچکی بنا گردید که آنرا اندامش خوانده‌اند و پل ساسانی که به دست اسیران رومی ساخته شده بود را نخست پل رومی و سپس پل اندامش گفته‌اند. درواقع نام پل و کناره‌های رود دز، اندامش یا اندیمشک نام داشته‌است که فاصله شهر و پل اندامش تا شهر بزرگ جندی شاپور دو فرسنگ (دوازده کیلومتر) بوده و بطور مستقیم با جندی شاپور در ارتباط و تحت نظر آنجا اداره می‌شد. از سویی دیگر، پژوهشگران بر این باورند که اندامش یا اندیمشک نام زندانی بوده که جایگاه زندانیان سیاسی دوران ساسانی به شمار رفته‌است و حتی نام بردن از نام این شهر نیز جُرم محسوب می‌شد. شاید همین دستور سبب روشن شدن فلسفه نام اندیمشک باشد. از این رو نگارنده بر این پندارم که اندامش واژه‌ای سیاسی یا نظامی است که ریشه آنرا باید در زبان پهلوی پارسی ساسانی جستجو کرد که آثار ویرانه‌های شهر اندامش یا اندیمشک یا زندان آن هنوز در جایگاه کنونی پادگان تیپ ۲ زرهی و پایگاه چهارم شکاری (اتوبان بین دزفول – اندیمشک) در زیر خاک و ساختمان اداری و سازمانی پادگان و پایگاه پنهان مانده‌است. یکی از پژوهشگران که در سال ۱۳۲۳ خود از محل باستانی و آثار موجود یافته شده در پایگاه (اتوبان بین دزفول و اندیمشک) دیدن کرده چنین نوشته‌است: زمانی که مترجم مهندسین آمریکایی بودم. آمریکائیها در حوالی تپه چرمه برای ارتش شروع به ساختمان سازی نمودند، معمولاً پی ساختمانها را نیم متر می‌کندند و غالباً در همین عمیق کم اشیایی سفالی دیده می‌شد. منجمله یک دیزی فلزی یافتیم پر از استخوان که معمولاً قاپ بازها از آن استفاده می‌کنند. گاهی مقدار خاکستر دیده می‌شد، همچنین در مقابل در ورودی بیمارستان چاهی دیدیم به عمق ۱۸۳ متر در بالای تپه چرمه به زیرزمینی وسیع برخوردیم که می‌گفتند گنجایش دو هزار نفر را دارد. بنابراین نگارنده بر این پندارم که محل شهر اندامش و زندان آنرا باید در همین مکان جستجو کنیم.

از سده هشتم هجری (برابر با سده سیزدهم میلادی) تا سده دوازدهم خورشیدی برابر با (سده هجدهم میلادی) دیگر نامی از اندیمشک به میان نمی‌آید تا اینکه در سال ۱۲۲۰ ه.ق (۱۱۷۸ هجری خورشیدی) که ناصرالدین شاه قاجار پسر خود محمدعلی میرزا قاجار به حاج صالح خان مکری، بیگلربیگی و حاکم شهرهای شوشتر و دزفول دستور داد برای جلوگیری از یورش لرها به دزفول و اطراف آن، در کنار خرابه‌های شهر باستانی لور قلعه‌ای برای دیده بانی و نگهبانی منطقه بنا نماید. از اینرو با ساخت این قلعه، آنرا قلعه صالح نام نهادند. آب قلعه به وسیله قنات از چشمه‌ای بنام کزرمی کوه تنگوان به قلعه می‌رسید و سبب آبادانی این منطقه و اطراف قلعه شده بود از آن زمان به بعد منطقه را صالح آباد می‌گفتند. قلعه صالح آباد و قنات آن بین سالهای ۱۲۸۰ تا ۱۲۵۰ خورشیدی به دست اشرار لرهای منطقه ویران گردید. اندکی بعد، از اواخر سده سیزدهم خورشیدی تیره ایی از لرهای لرستان در فاصله چند کیلومتری غرب ویرانه‌های قلعه صالح آباد وارد شدند و آنرا نشیمنگاه عشایری و روستایی خود قرار دادند که بتدریج روستا و دهستان صالح آباد نام گرفت. بیشتر مردم صالح آباد در سیاه چادر یا کَپَر زندگی می‌کردند که با روی کار آمدن رضا شاه پهلوی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی، خانه‌های گِلی، جای سیاه چادرها و کَپَرها را گرفت. دو سال بعد یعنی در چهارشنبه ۲۳/۷/۱۳۰۶ خورشیدی برای نخستین بار در تاریخ ایران ساختمان سازی خط راه آهن توسط کمپانی‌های کروپ آلمان، کام ساکسنز یونان و یولن ایتالیا آغاز شد. در سال ۱۳۱۴ خورشیدی و هنگام مسافرت رضاشاه به ایستگاه راه آهن صالح آباد و پی گیری فرهنگستان زبان فارسی، روستا و ایستگاه صالح آباد به نام باستانی اش اندیمشک تغییر نام پیدا کرد. و این ایستگاه و روستا را اندیمشک نام گذارند. سرانجام با پایان کار ده ساله تونل‌ها در روز دوشنبه ۲۴/۲/۱۳۱۷ یا پنج شنبه ۳/۶/۱۳۱۷ خط راه آهن ناحیه لرستان به مرکزیت ایستگاه اندیمشک همزمان با گشایش خط راه آهن سراسری گشایش یافت، ناحیه راه آهن لرستان و ایستگاه آن اندیمشک به دلیل موقعیت بسیار بالای جغرافیایی و استراتژیکی از نظر اقتصادی، نظامی، اجتماعی و سیاسی بسیار مهم بوده‌است. بطوریکه در دوران جنگ جهانی دوم به دلیل ارتباط و پشتیبانی و هواداری ایرانی‌ها از آلمانی‌ها قوای متفقین یعنی کشورهای انگلیس، آمریکا، فرانسه و مزدوران هندیِ انگلیس در سال ۱۳۲۰ خورشیدی برای کمک رسانی به متفق خود روسیه و برای مقابله جنگی با آلمانی‌ها به زور وارد خاک ایران شدند و با استفاده از خط راه آهن سراسری ایران بویژه راه آهن ناحیه لرستان و ایستگاه اندیمشک، جنگ افزار و نیروی نظامی خود را به روسیه می‌فرستادند.

نیروهای متفقین (آمریکا، انگلیس، فرانسه) یک رشته ده کیلومتری از خط آهن ایستگاه راه آهن اندیمشک به تپه چرمه (جایگاه – پایگاه چهارم شکاری و تیپ ۲ زرهی امروزی) ایجاد کردند و کارخانه‌های فشنگ سازی و لاستیک سازی، ساختمان‌های اداری، انبار و زاغه‌های مهمات و اسلحه‌های جنگی زیادی را برای مقابله آلمانی‌ها در همانجا دایر کردند، که پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ میلادی برابر با ۱۳۲۴ خورشیدی این زاغه‌ها، انبارها و ساختمانهای نظامی در اختیار ارتش شاهنشاهی ایران قرار گرفت که ساختمانهای اداری، سازمانی و نظامی پایگاه هوایی چهارم شکاری و پادگان تیپ ۲ زرهی در آن ساخت و ساز شده و به همین نامها ماندگار هستند.به تدریج با آغاز ساختمان سازی در اطراف آن ، اندیمشک رو به گسترش نهاد . با شدت گرفتن چنگ جهانی دوم و اشغال ایران ، اندیمشک و راه آهن آن نیز به اشغال نظامی متفقین درآمده و به پایگاهی مهم برای نیروهای نظامی آمریکا بدل گردید که ابتداآذوقه و مهمات از بندر خرمشهر وارد و از طریق راه آهن اندیمشک به شمال ایران و از آنجا نیز به نیروی‌های محاصره شده روسی رسانده می‌شد . شرکت جنرال موتورز آمریکا نیز در همین زمان شعبه‌ای از کارخانه اتومبیل سازی نظامی خود را در این شهر تأسیس نمود . در دوره پهلوی دوم با ورود شرکت‌های متعدد داخلی و خارجی ، اندیمشک به شهری صنعتی بدل گشت و بدین ترتیب میزبان هزاران نفر از پزشکان ، مهندسان ، کارمندان و کارگران داخلی و خارجی گردید .

اندیمشک در هشت سال دفاع مقدس

اندیمشک به عنوان خاکریز اول دفاع مقدس با یکهزار کشته در طول جنگ دچار خسارت‌های فراوان در اینباره گردیدد.دوکوهه به عوان میعادگاه هشت سال جنگ تحمیلی در بیست کیلومتری این شهرستان قرار دارد طولانی‌ترین بمباران تاریخ ایران در شهر اندیمشک ودر زمان زمان جنگ تحمیلی در تاریخ ۴ اذر ۶۵صورت گرفت در این روز ساعت ۱۱:۴۵ تا ۱۳:۲۵ شهرستان اندیمشک به مدت یک ساعت و ۴۵ دقیقه توسط ۵۴ (۵۷ فرورند هم ذکرشده ) هواپیمای رزیم بعث مورد حمله قرار گرفت در این حمله وحشیانه نقاط مهمی همانند ایستگاه راه آهن مورد اصابت قرار گرفت و بیش از ۳۰۰ نفر از شهروندان و مسافران کشته و ۷۰۰ نفر مجروح شدند این بمباران را طولانی‌ترین بمباران شهرها پس ار جنگ جهانی دوم به شمار می‌آورند.

تقسیمات

اندیمشک به عنوان یکی از ۱۶ شهرستان استان خوزستان شمال دو بخش مرکزی والوار گرمسیری است. که بخش الوار گرمسیری شامل مناطق زیر می‌باشد:

شهر تابعه: حسینیه

بخش مرکزی شامل کوی لور- کوی شهدا(ساختمان)-کوی نیرو-کوی فرهنگیان-کوی راه آهن - کوی فرمانداری - کوی لوانتور - کوی زیباشهر-کوی پشت بازار-کوی بهارستان -۱۸هکتار - کوی ۱۲هکتار-کوی رسالت- کوی کشتارگاه- کوی ولایت- کوی جانبازان -کوی امیر - 45 متری قدس.

 

آموزش عالی

شهرستان اندیمشک چند مجتمع آموزش عالی چون دانشگاه آزاد اسلامی-واحد اندیمشک (با 20 رشته تحصیلی در مقطع کاردانی وکارشناسی) دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرستان اندیمشکدانشگاه پیام نور (تحصیل دانشجویان مقطع کارشناسی) و مرکزتربیت معلم امام رضا را داراست که سالانه تعداد زیادی دانشجو را پذیرا هستند. ساختمان جدید دانشگاه آزاد در مسیر جاده سد کرخه در دست احداث است که گفته می‌شود بزرگترین واحد دانشگاه آزاد اسلامی در خوزستان است

راه آهن و مسیر ترانزیت

ایستگاه راه آهن اندیمشک یکی از مهمترین ایستگاه‌های راه آهن در ایران می‌باشد. اداره کل راه آهن استان لرستان پس از گذشت 70 سال از زمان تاسیس آن در شهرستان اندیمشک مستقر است و کنترل مسیر راه آهن لرستان توسط مدیریت اندیمشک انجام می‌شود . مسیر راه شوسه اندیمشک مهمترین مسیر در استان می‌باشد که خوزستان را به استانهای لرستان ، کرمانشاه و ایلام متصل می‌کند.

آثار تاریخی ، باستانی و گردشگری

از آثار تاریخی ، باستانی و گردشگری اندیمشک می‌توان به ویرانه‌های شهر ساسانی لور، پل صیحه، بقعه شاهزاده احمد در مازو، قلعه رزه و ویرانه‌های شهر ایلامی زعفران دشت درمنگره ، سد دز یکی از مهمترین سدهای خاور میانه و سد کرخه به عنولن بزرگترین سد بتنی خاورمیانه و همچنین پلاژ و دریاچه سددز اشاره کرد.

دوران سازندگی

جوانان اندیمشک دردوران سازندگی هم تلاش بسیار برای ابادانی این شهرانجام داده‌اند پروروژه‌های دردست احداث عبارت‌اند از: احداث سه پل روگذر-احداث منطقهٔ تجاری درزین خانه-پارک ولفجر-موزه-اکواریم-پتروشیمی-جاده ترانزیتی جدیدشمال جنوب-کارخانهٔ سیمان-تغییر در سیمای شهری.

کشاورزی

اندیمشک درتولیدوصادرات گل نقش مهمی دراستان ایفامی کند همچنین این شهردر کشت ذرت-گندم وانوع صیفی جات مانندگوجه، خیار، هندوانه، هویج، کلم و....به موقعیت خاص خویش وقرار گرفتن در کنار رودهای دز وکرخه از قطبهای اصلی خوزستان به شمار می‌رود

 

درباره وبلاگ

هدف بلاگ:ارائه اطلاعات مختصری از اقلیم وجغرافیا
مدیر وبلاگ : نسرین حیدری

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان